Жауап
Төмендегі түсіндірмелерге сүйене отырып, Нұр шәкірттерінің құлшылық амалы болып табылатын тасбихтің мазмұны мен құрамы Құран мен Сүннетке сәйкес келеді деп сенімді түрде айта аламыз. Атап айтқанда:
Мысал ретінде, ең ұзақ оқу түрі болып табылатын таңғы намаздың құрамы мен мазмұнын талдап көрейік.
а) Азан мен иқамадан кейін шапағат дұғасы (уәсилә) оқылады.
О, Құдайым мырза Бұл таңғажайып Шақыру Толық Және дұға Тізім кезінде Мұхаммед Құралдар Және ізгілік Және оны жіберіңіз орын Мақтауға тұрарлық сол Мен оған уәде бердім Сен жоқ Ол кетеді Белгіленген уақыт
«Уа, осы мінсіз шақыру мен намаздың Раббысы, Мұхаммедке мүмкіндік пен артықшылық бер және оны уәде еткен мақтаулы мәртебеге көтер. Шын мәнінде, Сен уәдеңді бұзбайсың».
Азаннан кейін Пайғамбарға (с.ғ.с.) салауат айту сүннет; шапағат дұғасын жасау ұсынылады.(1) Бұхаридегі риуаятқа сәйкес, Пайғамбар (с.ғ.с.) азанды естігеннен кейін осы дұғаны оқыған адамға Пайғамбардың (с.ғ.с.) шапағаты уәжіп болады деген.(2)
Шафиғи мазһабының фиқһ кітабы «И’анату’т-Талибин» кітабында азаншының, қама оқитын адамның және азан мен қама тыңдаушының қолдарын көтеріп, шапағат дұғасын оқуы сүннет екені жазылған.(3) Шафиғи мазһабынан шыққан Бадиуззаман Хазреттері де азаннан кейін және қамадан кейін «Шапағат дұғасын» сүннет ретінде оқыған .
ә) Таң намазының міндетті бөлігінен кейін «сәлем» айтылады. Өйткені Алла Елшісі (с.ғ.с.) намазды аяқтап, сәлем бергенде, үш рет кешірім сұрап: « Уа , Алла, Сен тыныштықсың, тыныштық пен амандық Сенен келеді. Уа, Ұлылық пен Жомарттықтың Иесі, Сен мол нығметтерді берушісің» (4), — дейтін.
б) Содан кейін «Салатен Түнҗина» немесе «Салат-ы Мүнжие» деп аталатын салауат оқылады.

«Уа, Алла, біздің ұстазымыз Мұхаммедке және ұстазымыз Мұхаммедтің отбасына салауат жолда. Бізді барлық жағдайлардан және апаттардан құтқаратын, барлық қажеттіліктерімізді қанағаттандыратын, барлық күнәлардан тазартатын, бізді Өзіңнің алдындағы ең жоғары дәрежеге көтеретін және өмірдегі және өлімнен кейінгі барлық жақсылықтардың түпкі мақсаттарына жетуге мүмкіндік беретін нығмет. Әмин, дұғаларды қабыл етуші, әлемдердің Раббысы Аллаһқа мадақ болсын».
(Уа, Аллаһ! Ұстазымыз Мұхаммедке және Ұстазымыз Мұхаммедтің отбасына береке мен мейірім түсір, сонда Ол арқылы бізді барлық қорқынышты қорқыныштар мен апаттардан құтқарасың, барлық қажеттіліктерімізді қанағаттандырасың, барлық күнәлар мен жамандықтардан тазартасың, бізді Өзіңнің алдында ең жоғары дәрежеге көтересің және өмірде де, өлімнен кейін де барлық жақсылықтың ең жоғары мақсаттарына жетуге мүмкіндік бересің. Уа, барлық дұғалар мен өтініштерге жауап беруші! Дұғамызды қабыл ет. Әлемдердің Раббысы Аллаһқа мадақ, барлық мадақ тек Оған ғана тән.)
«Сәләтен Тунҷина» жайлы «Шифәу’л-Эскәм» атты еңбегінде Әбу Мұса Дарирдің сөзін келтіреді :
«Кеме сапары кезінде «Ақлабие» деп аталатын өте қатты дауылға тап болған бұл адам Аллаһ Елшісін (с.ғ.с.) ұйқысында көреді, ал Аллаһ Елшісі (с.ғ.с.) оған мың рет оқылатын «Салауат-и шарифті», «Салатен тунчина» дұғасын үйретуді бұйырады. Ақырында, ол кемедегі барлық адамдардың құтқарылғанын айтады».(5)
Бұл дұға мен жалбарыну Бадиуззаман Хазреттері өзі үшін жазып, қайтыс болғанға дейін жанында сақтаған «Жәушен-и Кебир» дәптерінде жазылған. Бадиуззаман Хазреттері бұл дұға туралы дәптеріне келесі жазбаны жазған:
«Бұл әлемге әйгілі, дәлелденген және барлық құтбалардың ішіндегі сүйікті салауаты.» (6)
Сол сияқты, хадистерде де осындай дұғалар бар. Бірнеше мысал келтірсек, Умму Кулсум бинт Әби Бәкір былай дейді: Алла Елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) Айшаға келесі дұғаны үйретті:
«Уа, Аллаһ! Мен Сенен қазір және болашақта білетін және білмейтін барлық жақсылықтарды сұраймын. (…) Уа, Аллаһ! Мен Сенен құлың және елшісің Мұхаммед сұраған барлық жақсылықтарды сұраймын». (7)
Қысқасы, намаздан кейін салауат айту сүннетке сәйкес амал. Шынында да, Әбу Дәуіт, Нәсаи және Тирмизи риуаят еткен хадисте Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.) былай деген:
«Сендердің бірің намазын оқып болғаннан кейін, Аллаһқа мадақ айтып, Пайғамбарға салауат айтып, қалаған дұғасын жасасын» (8) .
в) Бірден кейін:
«Уа, Аллаһ, біз көктер мен жер тұрғындары өтіп бара жатқан әрбір тыныс, көзқарас, сәт және көзді ашып-жұмғанша Саған куәлік етеміз…»
(Уа, Аллаһ! Аспан мен жер тұрғындарының әрбір тынысымен, әрбір көзқарасымен, әрбір сәтімен, әрбір көзін ашып-жұмған сайын біз Саған куәлік етеміз) осыны айтқаннан кейін. он рет:
«Лә иләһә иллаллаһу уәһдеһу лә шерикә ләһ, ләһү’л-мүлкү ве леһу’л-хамду юһи ве юмит ве һуве хаййун лә йәмут биедиһил-хайр ве хуве алә күлли шей’ин кадир» делінеді. Оныншысының соңына «ве илейһил-мәсийр» қосылған .
Мұнда да хадистерде Аллаһты осыған ұқсас түрде мадақтайтын сөздерді көреміз. Әбу Заррдан (р.а.) жеткен риуаят бойынша, Аллаһ Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) былай деген:
«Кімде-кім таң намазынан кейін тізерлеп отырып, он рет «Лә иләһә иллаллаһу уаһдаһу лә шариқа ләһу; ләһул-мүлку уа ләһул-хамду йухйи уа юмиту уа һуә әлә кулли шай’ин қадир» деп айтса, оған он сауап жазылады, он күнәсі өшіріледі, он дәреже көтеріледі, сол күні барлық жамандықтан аман болады , шайтаннан қорғалады және сол күні оған ешқандай күнә жетіп, амалдарын жоймайды!» (9)
г) Содан кейін қолдарын айқастырып:
Пайғамбар (с.ғ.с.) Аллаһтан бір нәрсе тілегенде алақандарын жоғары қарататын. Ал бір нәрседен бас тартқысы келгенде алақандарын төмен қарататын. (10)
Уа, Аллаһ, бізді оттан сақта (3, 5 немесе 7 рет айтылады)
Намаздан кейінгі дұғаның бұл бөлігін Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.) таңғы және кешкі намаздардан кейін оқуды арнайы ұсынған. Муслим ибн Харис әт-Тамими әкесінен былай деп жеткізген: «Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с.) маған былай деді:
«Кешкі намазды оқыған кезде, намаздан кейін, сөйлемей, жеті рет «Уа, Аллаһ, мені тозақ отынан сақта» деп айт , егер сол түні қайтыс болсаң, тозақ отынан құтыласың. Ал егер таңғы намаздан кейін де солай айтып, таң мен кештің арасында қайтыс болсаң, тозақ отынан құтыласың» (11).
хадисте айтылған «ежирний» сөзінде. Дұға моншақтарында қолданылатын «ecirna» сөзі «I» сөзіне сәйкес келеді . «Біз» дегеніміз – топ болып немесе бірлесіп сөйлеген кезде айтылатын сөз.
«Аллаһумме эцирна мин фитнети’д-диййети ве дүневийеһ
Аллаһумме эцирнә мин фитнети’л-месихи’д-деккали ве’с-суфяммэй’дАллаһуне’даллаһу ве’л-бид’ыйяти ве’л-биятияты. шерри’н-нисаАллаһуммә фитнети’н-
ниса
Аллаһумә бізді азаби’л-кәбрАллаһуммен толтыра гөр азаби’л-евми’л-кәбәйай чехеннемАллаһумме ецирнә мин азаби кәхрикАллаһумме ецирнәби кәхрикАллахумме минаби’л-кәбәрәһимәмин. азаби’л-қабір ве’н-нирâнАллаһумме ежирна мине’р-риял ве’с-сумлаһ’үүһ ве’л-сумлаһүһл ве’ллахумме мулхиддинАллаһумме шәрри’л-монафықийнАллаһумме фитнети’л-фасықийннен таңда.
Жоғарыда келтірілген Аллаһтан пана тілеу дұғаларын қарастырған кезде, біз кімдердің жамандығынан пана іздейтінімізге діни және дүниелік қиындықтар, ақыр заманның қиындықтары, Дажжал мен Суфьянның қиындықтары, адасушылық пен апат, нәпсі (нәпсі), озбыр нәпсі, кейбір әйелдердің бойындағы жамандық пен қиындықтар (әйелдер де бұл дұғаны оқиды, өйткені ақыр заманның ең үлкен қиындықтары мен қиындықтары кейбір моральдық тұрғыдан тозған және бөлінуші әйелдерден келеді), қиямет күнінің азабы, тозақ азабы, Аллаһтың қаһары мен оты, жалған атақ, менмендік, мақтаншақтық, кәпірлердің агрессиясы, екіжүзділердің жамандығы және зұлымдардың қиындықтары кіретінін көреміз. Хадистерде кездесетін ұқсас мағыналардың бірнеше мысалын келтірейік:
Әбу Һурайрадан (р.а.) жеткен риуаят бойынша, Алла Елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) былай деген:
« Сендерден біреу намазды аяқтаған кезде, төрт нәрседен Аллаһқа сыйынып, былай десін :
«Уа, Аллаһ, мен Саған тозақ азабынан, қабір азабынан, өмір мен өлімнің сынақтарынан және Дәжжалдың сынақтарының жамандығынан пана тілеймін».
«Уа, Аллаһ, мен Саған тозақ азабынан және қабір азабынан, өмір мен өлімнің сынақтарынан және Дәжжалдың сынақтарынан пана тілеймін» ( 12) .
Тағы бір риуаятта былай делінген: Айшаның (Алла оған разы болсын) айтуынша, Алла Елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) намаз кезінде былай дұға ететін:
«Уа, Аллаһ! Мен қабір азабынан Саған пана тілеймін, Дәжжалдың азабынан Саған пана тілеймін, өмір мен өлімнің сынақтарынан Саған пана тілеймін, Уа, Аллаһ, мен күнә мен қарыздан Саған пана тілеймін».
Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) тағы бір дұғасы мынадай:
«Уа, Алла, мен Саған келіспеушіліктен, екіжүзділіктен және жаман мінез-құлықтан пана тілеймін» (13).
Тасбихте ізделетін қауіптердің бірі — зұлым, бәлеқор және бүлікші әйелдер. Шынында да, Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) бір хадисінде: «Мен ер адамдар үшін өзімнен кейін әйелдерден де үлкен бүлік қалдырмадым » (14) деген.
д) «Уа, Аллаһ , бізді, ата-анамызды, Құран мен иманға қызмет ететін Рисалей-Нұрдың шынайы шәкірттерін, сүйікті шынайы діндарларымызды, туыстарымызды және ата-бабаларымызды тозақ отынан құтқара гөр».
Содан кейін қолдарын жоғары көтеріп, дұға жалғасады:
«Кешіріміңмен, уа, Қорғаушыңмен; мейіріміңмен, уа, Кешірімдісің. Уа, Аллаһ, бізді тақуалармен бірге жұмаққа кіргіз. Уа, Аллаһ, бізді тақуалармен бірге жұмаққа кіргіз. Уа, Аллаһ, бізді және ұстазымыз Саид-и Нурсиді, Аллаһ оған разы болсын, ата-анамызды, Рисалей-Нұр шәкірттерін, бауырларымыз бен әпкелерімізді, туыстарымызды, ата-бабаларымызды және сенім мен Құранға қызмет ететін сүйікті шынайы мүміндерімізді тақуалармен бірге жұмаққа кіргіз. Таңдаған Пайғамбарыңа және оның таза отбасына салауат айт». Түн мен күн ұзаққа созылғанша, тақуалар сахабаларға тыныштық пен береке болсын. Әмин, және әлемдердің Раббысы Аллаһқа мадақ болсын.
(Уа, Аллаһ, дұғаларымызды кешіріміңмен қабыл ет, Уа, Құтқарушы, Уа, күнәларды кешіруші! Уа, Аллаһ, бізді тақуалармен бірге жұмаққа кіргіз. Уа, Аллаһ, бізді тақуалармен бірге жұмаққа кіргіз, Ұстазымыз Саид Нурсидің (Аллаһ оған разы болсын), ата-анамыздың, Рисалей-Нұрдың адал шәкірттерінің, бауырларымыздың, туыстарымыздың, ата-бабаларымыздың, иман мен Құран қызметінде жұмыс істейтін шынайы және адал достарымыздың, сондай-ақ Таңдаған Пайғамбарыңның шапағаты мен Оның таза, асыл және ізгі сахабаларының құрметі үшін.)
Тәспіге кіретін дұғаларды қарастырған кезде, олардың адамның әділдігіне үлес қосатын, назар аударуды және сезімталдықты қажет ететін осы қиын кезеңдерде оларды жігерлендіретін және ақыл-ойы мен жүрегін сергітетін қысқаша сөздерден тұратынын көреміз. Сонымен қатар, адам рухани көсеміне сүйіспеншілік, құрмет және адалдық білдірген сайын және бұл сезімдер жүрегіне мықтап сіңген сайын, көсемі белгілеген қағидаттарға, бұйрықтар мен тыйымдарға деген адалдығы пропорционалды түрде артады.
f) Содан кейін әдеттегі дұға дұғалары оқылады:
«Субханаллаһи уәл-хамду лиллаһи уә лә иләһә иллаллаһу уаллаһу әкбар, уә лә хаулә уә лә күшәә иллә билләһил-алийюл-азим». оқылады, ал Аятул-Курсиді оқығаннан кейін тасбих (намаз) қолданылады.
Хадисте: «Парыз намазынан кейін Аятул-Курсиді оқыған адам келесі намазға дейін Алланың қорғауында болады» (15) делінген.
33 Субханаллаһ,
33 Әлхамдулиллаһ, 33 Аллаһу Әкбар.
Дұға моншақтарынан кейін:
«Алладан басқа құдай жоқ, Ол жалғыз, серігі жоқ. Билік пен мақтауға лайық. Ол тірілтеді және өлтіреді, және Ол ешқашан өлмейтін мәңгі тірі. Барлық жақсылық Оның қолында, және Ол барлық нәрсеге құдіретті, және қайту Оған».
«Қудси дереккөздері » кітабында бұл зікірдің Бұхариде (1/214), Ибн-и Хиббанда (1/272), Тирмизиде (189, 197, 385) жазылғанын айтады (Қудси дереккөздерін қараңыз, 907-917 беттер).
Намаздан кейін;
«Фәлем еннеһу» айтылады, содан кейін 33 рет «Лә иләһе иллаллаһ» айтылады (таң намазынан кейін 100 рет оқуға болады) . Соңында «Мұхаммеде’р- расуллаһи саллаллаһу таала алейхи ве селем» делінеді.
Содан кейін 10 рет:
«Лә иләһе иллаллаһу ‘Мәликүл Хаккул Мубин Мұхаммеддун Расулуллаһи Садикул Уәдил Эмин» (Алладан басқа тәңір жоқ, Патша, хақ, айқын; Мұхаммед (с.ғ.с.) – Алланың елшісі, уәдесінде шыншыл және сенімді. )
«Лә иләһә иллаллаһу’л Меликүл Хаккул Мүбин» (Патша, Ақиқат, Ашық Аллаһтан басқа құдай жоқ) деген сөз тіркесіне қатысты Жәбірейіл періштенің Мұхаммед пайғамбарға (с.ғ.с.) былай дегені риуаят етіледі:
«Уа, Мұхаммед, сенің үмметіңнен кімде-кім күніне жүз рет «Лә иләһә иллаллаһул меликул хаккул мубин» десе, бұл оған кедейліктен құтылудың құралы, қабірдегі жалғыздықта оған серік болады және онымен ол байлықты тартып, жұмақтың есігін қағады» (16) .
Осы сөз тіркесінен басқа , «Мұхаммедун Расулаллаһи Садиқул Уәдил Әмин» деп айту – Аллаһ Елшісін мадақтап, ұлықтау, дұға ету және дұға етудің бір жолы.
ж) Содан кейін, Бисмилланы айтқаннан кейін:
«Инналлаһе ве меләикәтеһү йусаллуне әленнебийй; йә әййюһеллезине әмену, саллу алейһи және саллиму теслимә».
«Расында, Аллаһ және Оның періштелері Пайғамбарға салауат айтады. Әй, иман келтіргендер, оған салауат айтып, сәлем жолдаңдар» (Ахзаб, 33:56). Өлең оқылып, «Лаббейк» ( Иә, мырза/ханым) деп айтылады. Ол деп аталады.
Намаз дегеніміз — дұға ету, жалбарыну және жақсылық пен береке әкелетін сөздер айту. Аллаһтың Мұхаммед пайғамбарға (с.ғ.с.) салауаты — Оның оған жақсылық жазуы; Оның мейірімі мен кешірімін беруі, Оның нығметтері мен ризашылығын беруі және Оны періштелерінің алдында мадақтауы. Аятта тек Аллаһ пен періштелерге арналған намаз ұғымы айтылғанымен , мүміндерге намаздан басқа оған сәлем беру де бұйырылған. Аяттағы «сәлем» сөзі Аллаһтан кемшіліктер мен барлық апаттардан қорғауын сұрау дегенді білдіреді. Пайғамбарға (с.ғ.с.) сәлем беру — мүміндер бір-бірімен амандасқандай, оның мүбәрәк қабіріне барғанда сәлем беру және оның рухани тұлғасына, әсіресе оның есімі аталғанда, анда-санда сәлем беру. Салатта сәлемнің мағынасы болғанымен, сәлемнің адамдардың Оған бағынуын және Оның шариғаты бойынша өмір сүруін тілеу сияқты нақты мағыналары да бар. Өйткені Аллаһ Елшісіне сәлем берудің сәлеммен ғана салмағы бар, бұл оған барлық мәселеде бағынуды білдіреді. (17) Төмендегі салауаттар мен дұғаларға қарасақ, олардың осы мағыналарды білдіретінін көреміз.
«Уа, Аллаһ, біздің ұстазымыз Мұхаммедке және ұстазымыз Мұхаммедтің отбасына барлық аурулар мен емдердің санын берекелі ет, оған және оларға мол береке мен тыныштық бер!» (Үш рет оқыңыз)
«Уа, Жаратқан Ием, сүйіктің Мұхаммедке, барлық пайғамбарлар мен елшілерге, сондай-ақ әрбірінің отбасына және оның барлық сахабаларына салауат пен тыныштық жібер, Әмин . Әлемдердің Раббысы Аллаһқа мадақ болсын».
, Алланың Елшісі, саған елшілік тыныштық пен елшілік тыныштық болсын

«Уа, Аллаһ, біздің ұстазымыз Мұхаммедке және оның отбасы мен сахабаларына ағаш жапырақтарындай, теңіз толқындарындай және жаңбыр тамшыларындай санда береке, тыныштық және мейірім жібер. Бізді кешір, бізге мейірім ет, бізді кешір, бізге, ұстазымызға, ата-анамызға және Нұрдың шынайы хабарларын шәкірттеріне мейірімді бол, уа, біздің Құдайымыз, олардың әрбір дұғасында Аллаһтан басқа құдай жоқ екеніне куәлік етемін және Мұхаммедтің Аллаһтың елшісі екеніне куәлік етемін, оған Аллаһтың сәлемі мен игілігі болсын » .
h) Содан кейін, «Бисмиллаһ» (Алланың атымен) деп айтылғаннан кейін, төменде екі жолы мағынасымен берілген «Ең Ұлы Есім» дұғасының аудармашысы оқылады:
Субханәке йа Алла, тәлейте йа Рахман, ечирнә минән-нәр би афвике йа Рахман.
Субханеке йа Рахим, телейте йа Карим, ечирнә минән-нәр би афвике йа Рахман.
….
(Саған пәктік, сен пәксің, мен Саған пана тілеймін, мың бір есімнің иесі, абсолютті және шынайы құлшылық нысаны болған Аллаһ! Сен барлық нәрседен жоғары және жоғарысың, уа, Рахман, мол мейірім беруші, барлығына ерекшеліксіз ризық-несібе беруші! Бізді тозақ отынан және тозақ отынан кешіріміңмен құтқар, уа, Рахман!)
(Саған пәктік тілеймін, сен пәк және мінсізсің, ерекше мейірімділік көрсететін, сүйікті құлдарыңды кешіретін және оларға жәннатты сыйлайтын ең мейірімді Саған сиынамын! Сен барлық нәрседен жоғары және жоғарысың, күтпеген жерден нығмет беретін ең жомартсың! Кешірімділігіңмен бізді азап отынан және тозақ отынан құтқар, ең мейірімді!)
«Исм-и Азам» – Аллаһтың ең ұлы есімі. Хадистерде Аллаһтың Исм-и Азамы ретінде бірнеше есім аталған. Бұл есімдерге Аллаһ, одан кейін Рахман, Рахим, Маннан, Ахад, Самад, Хайй, Қайюм, Бади’ус-самавати уәл-ард, Зул-жәләли уәл-икрам, Лә иләһа илләллаһ, Лә иләһа иллә әнта кіреді. (18) Аллаһ Елшісі Исм-и Азамды еске алу арқылы жасалған дұғалардың Аллаһ тарапынан қабыл болатынын айтқан.
Аятта: «Ең әдемі есімдер Аллаһқа тән, сондықтан Оған сол әдемі есімдермен дұға етіңдер» делінген (Ағраф, 7/180). Сондықтан Аллаһқа осы есімдермен дұға ету керек. Жоғарыдағы дұғада «Рахман» деп дұға ету үшін сексеннен астам есім қолданылады. Дұғаның құрамы мен сипаты Құран аятына сәйкес келеді: «Алланы немесе Рахманды шақырсаңдар да, сендер үшін қабыл болады, өйткені барлық ең әдемі есімдер Оған тән» (17/110).
— Неліктен «Субханеке я Аллаһ тааләйте я…» зікірі тек таңғы және екінті намаздарынан кейін ғана айтылады?
Тоғызыншы Сөзде намаз бен намаз уақыттарын бөлудің даналығын түсіндіргенде, таңғы және екінді намаздар бөлімінде илаһи сипаттарға көбірек баса назар аударады. Бұл зікірдің құрамына қарасақ, әрбір жолдың «Субханеке» деген мадақтау сөзімен басталып , «Рахман » есімімен аяқталатыны назар аудартады . Бұл екі сөздің арасында Алланың әртүрлі есімдері айтылып, дұғалар жасалады. Бұл құрамда таңғы және екінді намаз уақыттары, мысалы, «Күн шықпай тұрып және батпай тұрып, Раббыңды мадақта» деген аяттағыдай, айқын көрсетілген. Бұл (Таһа, 20/130) аятына сәйкес келеді . Дұғаның әр жолының басындағы «Субханеке» сөзі мадақтау түрі болып табылады, ал ондағы құдайлық есімдер мадақтауды білдіреді. Әрбір жолдың соңындағы Құдайдың мейірімі мен рақымын тартатын «Рахман» есімі де құдайлық мейірімге бөленудің құралы болады.
Сонымен қатар, хадисте былай делінген:
«Періштелер саған күндіз-түні кезектесіп келіп-кетеді. Олар таңғы және екінті намаздарында жиналып, кезектесіп тұрады. Содан кейін сенімен бірге түнеген періштелер Алланың алдына барады. Алла Тағала періштелерден: «Құлдарымды қандай күйде тастап кеттіңдер?» – деп сұрайды (періштелер жауап береді): «Біз оларды намаз оқып жатқанда тастап кеттік, қайтып келгенде оларды намаз оқып жатқанын көрдік » (19).
Тағы бір назар аударарлық жайт, күзет ауысқан кезде періштелер ерекше мейірімді Аллаһты одан да көп мадақтап, кешірім сұрайтын күйде болады.
— «Субханеке я Аллаһ таалейте я…» және «Йа Жәмилу Я Аллаһ…» дұғаларының қайдан шыққаны?
ұлы хадис ғалымы Ахмед Зияэддин Гүмүшханеви құрастырған «Мәжмү әт- үл — Ахз а б » кітабында кездеседі. Бұл туралы үш томдық дұға кітабында айтылған.(20) Адамның аяттар мен хадистерде айтылған дұғалармен Аллаһқа жалбарынғаны жөн. Дегенмен, қажетті әдеп сақталған жағдайда, мазмұны мен құрамы Құран мен Сүннетке сәйкес келетін дұғалармен де жалбарынуға болады.
1) Содан кейін қолдар ашылады ,
«Субханәкә ахийен шәрәһийен тәлейте лә иләһә иллә анта әжирна уа әжирна тутаданә уә валидайна уә руфақаана уә ақрибаана уә ахһабана’л-му’минина’л-мухлисйна (қолдар төмен қаратылған) мин ан-нар уа мин кулли нар уа ахфазнә минәф уаһи’н уәһи’. шарри’л-жынни уәл-инсан уа мин шарри’л-бид’ати уа’д-далалати уа’л-илхади уа’т-туғйан (қолдары жоғары қаратылған) би афвика йа Мужир, би фадлике йа Ғаффар, би рахматика йа архамә’р-рахимин «Пайғамбарыңның хақың арқылы кір. Әумин, әлемдердің Раббысы Аллаһқа мақтаулар болсын».
Алланы дәріптеп, түрлі жамандықтардан пана тілейтін бұл жан-жақты дұға келесі дұғамен аяқталады:
«Уа, Алла! Таңдаған Пайғамбарыңның шапағаты арқылы бізді тақуалармен бірге жұмаққа кіргіз!»
«Дұғаларымызды қабыл ет. Барлық мақтау тек Оған ғана тән, әлемдердің Раббысы Аллаһқа мадақ болсын».
«Эузу бесмеле» деп айтылғаннан кейін Хашр сүресінің соңғы үш немесе бес аяты оқылады.
Мәкил ибн Ясар Алла Елшісінің ( оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын ) былай деп айтқанын жеткізеді :
« Кімде-кім таңертең үш рет « Аузу билләһи — сәмиил- « алиминаш — шайтанир — ражим » десе … » Егер ол «Хашр» сүресінің соңғы үш аятын оқыса, Алла оған кешке дейін кешірім тілеу үшін жетпіс мың періштені жібереді. Егер ол сол күні қайтыс болса, шейіт болып өледі. Кім бұл аяттарды түнде оқыса, сол дәрежеде болады» (21).
Бұл аяттар кешкі намаздан кейін де оқылады.
Дереккөздер:
1. Ибн Абидин, Редду’л-мухтар, II, 67, 68; Джезири, ел-Мезәһибуль-ербеъа, I, 283.
2. Бұхари, Азан, 8.3. Иәнетү’т-Талибин, 1:232-23.4. Муслим б. Хаккәк әл-Нисабури, Сахих-и Муслим, Халил Меъмун Шиха (Тх.), Дару’л-Ма’рифе, Бейрут 2010, Месацид, 135, 136,5. Эль-Муснед, Китабу’л-Эзкар ве ‘д-Деават (14995); Сүнен-и Ибн-и Маце, Китабү’д-Дуа; Бұхари, әл-Адаб әл-Муфрад; Ибн Хиббан, 598/2413; Хаким, 1/521. 6. Бедиуззаманның жеке дәптері «Жаушан-и Кабирдің түпнұсқасы және Бедиуззаман Саид Нурси жазған және оқыған 33 хадис» атты кітап болып, түпнұсқа беттері сканерленіп, дәлме-дәл көшіріліп, 2013 жылы басылып шығарылды
. Сунан Ибн Мажа, Китаб әд-Дуа; Бұхари, әл-Адаб әл-Муфрад; Ибн Хиббан, 598/2413; Хаким, 1/521. 8. Нейлу’л-Эвтар, 2/577. 9. Тирмизи, Дағуат, 64. 10. Муснад, Ахмад б. Ханбал, том. 4, б. 56; Джамиль-Фауаид, том. 5, б. 237, 9242-43 хадис. әл-Фатх әл-Кабир, II/357. 11. Сүлеймен б. әл-Аш’ас әс-Сиджистани Әбу Дәуіт (өл. 275/889), Сунан Әби Дәуіт, Халил Ма’мун Шиха (ред.), Дарул-Ма’рифа, Бейрут 2001, Адаб, 100. 12. Муслим, Масажид 128-134; Әбу Дәуіт, Салат 149, 179; Насаи, Сехв 64.13. Әбу Дәуіт, Салат 367, (1546); Нәсаи, Истиәзе 21, (8, 264).14. Бухари Никах 17; Мұсылмандық зікір 97 98. Сондай-ақ қараңыз Тирмизи Адаб 31; Ибн Мажа Фитен 31.15. Сүлеймен б. Ахмад ат-Табарани, әл-Муғжам әл-кабир, ред. Хамди Абдул Маджид (Каир: Мектепату Ибн Таймия, т.б.), 3/83.16. Зәбиди, Итәф, 5/131; Кензу’л-уммал, н.: 5058.
17. Ислам энциклопедиясы, «салвеле» том. 7 б. 124.
18. Тирмизи, Деават, 87; Ибн Мажа, Дуа, 9; Дарими, ес-Сунен, Федәилүл-Құран, 14; Муслим, Саләту’л-мусафирин, 258. 19. Муватта, Касру’с-салат, 82; Бұхари, Мевакит, 16, Бед’ул-халк, 6, Тевхид, 33; Муслим, Месацид, 210. 20. Мечмуатул-Ахзаб/Гүмүшханеви 2/333 және 1/211.21.Тирмизи, «Федәилүл-Құран», 22 (No 2922).