Жауап

«Латифе-и Раббание» дегеніміз ақыл, жүрек, ұждан сияқты рухпен байланысқан рухани құрылғылардың әрқайсысына қатысты. Дененің мүшелері болғаны сияқты, жанның да латифалары бар. Латифе-и Раббание сөзі жүрек пен рух үшін де қолданылады. Оларды латифе деп атайды, өйткені олар нәзік және жай көзбен көрінбейді.

Барлық сезімнің сұлтаны – нәзік нәзіктік болып табылатын жүрек. Жүрек – иман ордасы, илаһи есімдердің көрінісі, барлық нығметтердің бастауы және рухани сезімдердің орталығы. Жүрек иман, білім, махаббат, ізгілік сияқты асқақ ақиқаттардың айнасына айналса, басқа сезімдер де құндылыққа ие болып, одан нұрланады. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): «Дененің бір мүшесі бар, ол сау болса, бүкіл дене сау болады, ол бұзылғанда бүкіл дене бұзылады, абай болыңдар, ол жүрек» дейді.

«Ол сондай-ақ жаратылысыңа сондай рухани амалдар мен нәзіктіктер берді, олардың кейбіреулері дүниені жұтып қойса да, тоймайды, кейбіреулер оның бір бөлшегін де сыйдыра алмайды. Басы батмен тасты көтерсе, көз шашын көтере алмайтыны сияқты, сол нәзік қабілет шаштың салмағындай салмаққа, яғни қателіктен болатын шағын күйге төтеп бере алмайды, кейде адасушылықтан, тіпті одан өледі». (17-ші лемге дейін)

Осы өрнектерден-ақ бұл әзілдердің кейбірінің өте сезімтал екені аңғарылады. Ғұламалық пен адасушылықтан туындайтын жағдайлар бұл қабілеттерге зиянын тигізіп, тіпті өлімге де апаруы мүмкін.

Мысалы; Өтірік айту адамның ар-ұжданын бұзады. Бірақ адам мұны әдетке айналдырса, беті қызармай, жалықпаса да өтірік айтады. Бұл жағдай оның бойындағы адалдық, адалдық сияқты кейбір қасиеттердің өлгенінің дәлелі іспетті.

Жүрегімнің нәрі, жанымның өмір суы, тәнімдегі серігің болған илаһи нәзіктіктерімнің ауасы болған намаз да сені шаршатпауы керек. (21-сөз)

Латифе-и Раббани: Аллаһ Тағаланың ғаламдағы билігін сезініп, одан нәр алып, дем алатын нәзік әрі нәзік сезім. Хазіреті Ұстаздың бұл сезімді ауамен салыстыруы бұл сезімнің жүрек пен жаннан да нәзік әрі нәзік екенін көрсетеді. Сол сияқты намаз да осы сезімнің тынысы мен ауасына айналады.

Бұл сезімдердің сырмен, сырмен, сырмен байланысын біздің дене мүшелеріміздің бір-бірімен қарым-қатынасы деп түсінуге болады. Ми, жүрек және өкпе арасында тамаша үйлесім болғаны сияқты, рухани мүшелер мен нәзіктіктерге де осы мағына жатады.

Рух; Адам болмысының мәні мен негізі – жан. Жан барлық сезімдер мен сезімдердің иесі. Дене жанмен бірге бар. Дене – жанның үйі.

Жан қарапайым, ол бөлінбейді, ыдырамайды, тозбайды, өлмейді, ыдырамайды, қартаймайды, ал тән тізбеленген қасиеттерге тура қарама-қарсы қасиеттерге бағынады.

Хутбе-и Шамиеде адам бойындағы нәзіктіктердің байқау үшін жаратылғаны айтылады.
Алланы сақтаңдар; Әр уақытта Аллаһтың назарында екенімізді білу – Оның сипаттары мен есімдерінің көріністерін көру. Мушахедатуллаһтың ең жоғары дәрежесі – руғәт.