Жауап
Аллаһтың ешбір жолмен өзгермейтін, Аллаһтың сүннеті деп аталатын әмбебап заңдары бар.
«…(Жоқ) Алланың заңынан ешбір өзгеріс таба алмайсың…» (Фатыр, 35/43).
Мысалы, «Әрбір жан өлімнің дәмін татады». Бұл жалпыға бірдей заң. Рахым есімі ажал қысымынан айғайлағандарға көмектеседі. Ол мүмінге өлімнің бос еместігін, қабірдің жәннат бақтарынан бір бақ екенін хабардар етеді.
Жаздан кейін қыс келетіні де бөлек заң. Қыстың суығынан қиналған халыққа көмір, ағаш, мұнай өнімдері, электр жарығымен көмектеседі. Бұл нығметтерден пайда алу мүмкіндігі жоқ жануарларға мейірімін бөлек көрсетеді. Қыс айларында адамдар қалың киім, пальто және қалың аяқ киім киіп, өзін қорғауға тырысса, торғайлар, иттер … өмірлерін суық сезінбестен өте ыңғайлы өткізеді. Олардың аяқ киімдері жоқ, бірақ аяқтары суыққа жол бермейтін құрылымға ие. Олардың пальтосы жоқ, бірақ терісі мен жүні суықтан қорғайтын ерекше қасиеттерге ие.
«Міне, осылардан әлгі бір ерекше адамның жанашырлығы бар сияқты. Өйткені ол апаттан зардап шеккен әрбір адамға көмекке келеді. Әр сұрағы мен өтінішіне жауап береді. Расында, ең асыл адамнан ең асыл мұқтаждық көрсе, оны мейіріммен орындайды. Қойшының бір аяғы ауырып қалса, не жақпа, не мал дәрігерін жібереді» (Сөз, Оныншы сөз, Бірінші аспект)
Қойларға дәрі-дәрмек пен мал дәрігерлерін жіберу біздің арманымызға өте кең терезе ашады. Бұл сияқты;
Қой – адамдарға қызмет етуге берілген қасиетті жануар. Қойдың еті, сүті, жүні пайдаланылғандықтан, оның мәселесін қойшы шешеді. Қой сияқты адамдар да адам қызметіне берілген ірі қараға, жылқыға, түйеге, тауық пен араға қандай да бір көмек көрсетіп, қорғайды.
Дегенмен, жануарлар түрлері туралы үш миллион немесе жеті миллион сияқты бағалаулар жасалады. Олар адамдармен араласпаған соң, олардың дертіне қалай дауа табады? Құмырсқадан, өрмекшіден арыстан мен қабыланға дейін созылатын бұл тізбекте ауру, қартаю және өлім кезеңдері жарамды болғандықтан, бұл шексіз жануарлардың ризық-несібесінен еміне дейінгі барлық қажеттіліктері Алла Тағаланың шексіз мейірімімен беймәлім түрде өтеледі.
Дұғалар ерекше баталар мен көмектер үшін жасалады. Әмбебап заңдардың орындалуына мойынсұнушылық пен сеніммен жауап беріледі.
Басқа заң:
«Өмір қиындықтар мен ауруларды жеңеді, кемелдік табады, күш-қуат табады, ілгерілейді, нәтиже береді, жақсарады және өзінің өмірлік міндеттерін орындайды». (Лем’ас, Екінші Лем’а)
Бұл ақиқатты түсіндіретін Нұрдан тағы бір сабақ:
«…Рисале-и Нұрдан алған иман зерттеу сабақтарының нұры мен көздерімен олар әр нәрседе илаһи мейірімнің ізін, мәнін және жүзін көріп, әр нәрседе әділеттің кемел хикметі мен сұлулығын байқайды, сондықтан да кәміл мойынсұну және разылықпен илаһи іс-әрекеттердің салдарынан болатын апаттарға күлімдеп, мейіріммен қарсы тұрады». (Кастамону Лахика, 84-хат)
Біз келтірген мысалдар біршама жалпы. Оның үстіне, әр адамның өзгелерге ұқсамайтын ерекше әлемі, өз амбициясы, мұңы, қиындығы, өзгелерден өзгеше сынақтары бар. Бұл ақиқатты ұстазымыз «Адам баласы бір жағынан басқа хайуандарға бағынышты» деп ықшамдап жеткізеді. Исламның әмірлері мен тыйымдары барлық мұсылмандар үшін бірдей және олармен әрбір мүмін сыналады. Сондай-ақ, әрбір мүміннің арнайы сынағы болады және осы ерекше сынақтардан өткен мүміндердің жәннатта әртүрлі дәрежелері болады.
«Енді күмән жоқ, қиындықпен бірге оңайлық келеді». (Инширах, 94/5)
Мүмин бұл дүниеде түрлі пәлекеттер мен аурулармен ауыр сынақтан өтіп жатқанда, оның жеңілдеуіне небір себептер жасалып, азабы белгілі бір дәрежеде жеңілдейді. Мысалы, дәрі-дәрмекпен емдеудің жаңа түрі қолданылып, оның пайдасын көре бастайды немесе жақсы хабар алып, біраз уақытқа дейін қиыншылықтарын ұмытады. Немесе жақсы жаңалық түс көріп, соған жұбаныш табады.
Бұл әртүрлі сынақтар адамдар санына байланысты өзгеретіндіктен, біз кейбір мысалдармен қанағаттануға мәжбүрміз.
Осы мәселеге қатысты Құран Кәрімнің үш аятының мағынасын келтірейік:
«Егер құлдарым сенен мен туралы сұраса, (олар білсін) Мен (оларға) өте жақынмын. Сен маған дұға еткенде, мен намаз оқыған адамның дұғасын қабыл етемін. Олай болса, олар менің шақыруымды орындап, тура жолды табулары үшін Маған иман келтірсін». (Бақара, 2/186)
«Сен Раббыларыңнан жәрдем сұрап, жалбарынған кездеріңде. Ол: «Мен саған мың періштемен бірге көмектесемін», — деді. – деп жауап берді (Әнфал, 8/9).
«(Уа, Мұхаммед!) Нұхты да еске ал. «Ал ол бұрын дұға еткенде, біз оның дұғасын қабыл етіп, оны және отбасын сол үлкен апаттан (топан судан) құтқардық». (Әнбия, 21/76)
