Жауап
Алдымен «Неге намаз оқимыз?». Сұраққа қысқаша, ұпаймен жауап беруге тырысайық:

Біріншіден, «Намаз – ғибадаттың үлкен сыры. Бәлкім ғибадаттың рухы сияқты.»(1) Яғни, намаз ғибадат және адам баласы құлшылық ету үшін жаратылған. Намазды дүниелік сауда деп санамауымыз керек.

Екіншіден, көптеген аяттар мен хадистер намазды бұйырғандықтан намаз оқимыз. «Намаз жоқ болса, маңыздылығың не?» аятындағыдай. (Фурқан, 25/77)…

Үшіншіден, «Ендеше, намаздарыңыз болмаса, сіздің маңыздылығыңыз қандай? Аяттың сырымен, адамның жаратылысының хикметі әрі оның қадір-қасиетіне себеп болған шынайы дұға және жалбарыну…» (2) Басқаша айтқанда, адам Алланың алдында тек намаз арқылы ғана құндылық пен ізгілікке ие болады.

Төртіншіден, намаз – адамның өзінің дәрменсіздігі мен кедейлігін түсініп, құдіреті шексіз Раббысына жалбарынып, мұқтаждығын одан сұрауы. Құлының өзіне пана тілеп, пана тілесе Алла разы болады. Сондықтан да Алла Тағала құлшылықта мінәжат етуден асып түсетін құлдарын жақсы көріп, сауап береді. Алланың сүйіспеншілігіне бөленіп, сауапқа бөленгіміз келсе, дұғада Оған жағдайымызды көрсетуіміз керек. Басқаша айтқанда, намаз және намазға себеп болатын мәселелер адамдарды Аллаға бағыттайтын құрал болып табылады.

Намаздың негізгі мақсаты қалаған мақсатқа жету емес, Алланың разылығына жету.

Бесінші:

«Намаз оқитын адам жүрегіндегі естеліктерді еститін, қолынан бәрі келетін, әрбір тілегін орындайтын, дәрменсіздігін аяйтын, кедейлігіне көмектесетін біреу бар екенін түсінеді».

«Міне, дәрменсіз адам мен бейшара пенде! Мейірімділік қазынасының кілті, таусылмас құдіреттің бастауы болған намаз сияқты амалдан бас тартпа. Соған берік бол, пендешіліктің ең биік дәрежесіне көтеріл, бүкіл ғаламның дұғасын сұлтандай, жалпы дене және жалпы өкілдей өз құлшылықыңа ал». اِيَّاكَ نَسْتَعِينُ деп айт және ғаламның көркем күнтізбесі бол» (3).

Адамды шексіз дәрменсіз, әр нәрсеге мұқтаж етіп жаратудағы шынайы мақсат – Алланы тану. Әйтпесе, материалдық және рухани игіліктер мен игіліктерді қамтамасыз ету мақсатында емес. Бұл ғибадаттың рухы мен мәні. Ғасырымыздың адамдары материалистік философиямен боялғандықтан, олар құлшылықтың шынайы мәні мен шынайы хикметін түсіне алмайды. Олар құлшылық пен ғибадатты тек материалдық және рухани қажеттіліктерді қанағаттандыру немесе қарапайым сауда есебі ретінде көреді.

Адамдардың көпшілігі дүниені қызықтыратындықтан, олар әдетте дұғалары мен дұғаларында дүние бақытын сұрайды. Алайда намаз бен ғибадаттың себебі илаһи әмір, нәтижесі Алланың разылығы болуы керек. Қиыншылықтар, қиыншылықтар мен апаттар намаз уақыты. Мәселені осылай қарауымыз керек. Бұл перспектива тек расталған сеніммен мүмкін болады.

Мысалы, ауру пайда болса, бұл намаз уақыты келді дегенді білдіреді. Шипа табу да сол ауруға тән ғибадат немесе намаз уақытының біткендігін көрсетеді.

Біз осы сана мен сезіммен дұға етуіміз керек. Дүниелік игіліктер мен пайдалар үшін дұға ету құл болуға қарсы.

Сілтемелер:
қараңыз (1) Хат, Жиырма төртінші хат, бірінші қосымша.
(2) Лемасты, Жиырма бесінші Леманы, Он екінші Деваны қараңыз.
(3) Сөздер, Жиырма үшінші сөзді қараңыз.