Жауап

Қасиетті Құран аяттары Ұстазға көмекке келсін; Илаһи рұқсатпен ұстазымыздың санасына келіп, оның жүрегіне жетіп, ұстазымызға жасырын мағыналарын ашатын аяттар деп түсінуіміз керек. Яғни, ұстазымыз қиын мәселені түсіндіріп жатқанда сол мәселеге қатысты аяттар оның ойына оралып, жүрегіне жетіп, бір мағынада көмектесетін.

Бұл мәселеге таухидті қарастыратын бірнеше мысал келтірейік:

Ұстазымыз Аллаһтың бар екенін дәлелдеу үшін былай дейді:

… Бұл аят құрма мен жүзімге назар аударып: «Ақыл иелері үшін бұл екі жеміс таухидке үлкен белгі, дәлел және дәлел. Иә, бұл екі жеміс ас пен береке, ғұлама мен жаңғақ, өте дәмді тағамның бастауы болғанымен, сусыз құм мен құрғақ жерде тұрған мына ағаштар сондай құдірет пен хикметтің кереметі, сондай кәмпит зауыты мен бал шәрбаты машинасы, сондай нәзік тепе-теңдік, кемел тәртіп және дана және ұқыпты өнер иесі десек те болады. «Әрине, бұл ғаламды жасаған адам болуы мүмкін». Ол айтуға міндетті. Өйткені, мәселен, біздің көз алдымызда жүзім бұтасының жүзім сабағында бармақтай жиырма түйір жүзім бар, ал әрбір шокта жүзден қантты шәрбат түйіршіктері бар. Әр дәннің бетін жұқа, әдемі, нәзік және түрлі-түсті қаптамамен киіндіріп, оның жады, бағдарламасы және өмір тарихының құдіретіндей қатты қабығы бар жаңғақ дәндерін оның нәзік және жұмсақ жүрегіне орналастыру, жұмақтың халвасындай тәтті және оның қарнында кәусердей бал жасау, сол сияқты өнер жасау сол уақытта және бір стильде, жер бетінде, сансыз мысалдарда. Бұл жұмысты жасайтын адам бүкіл ғаламның жаратушысы болып табылады және шексіз қуат пен шексіз хикметті қажет ететін бұл әрекет оның әрекеті ғана. (Сәулелер, жетінші сәулелер)

Тағы да ұстазымыз Отыз үшінші сөзінде:

Кел, енді ағашқа мұқият қара! Жапырақтары рет-ретімен шығып, гүлдері рет-ретімен ашылып, жемістері даналық пен мейірімге бөленіп, бұтақтары бейкүнә балалардай қолыңдағы самалмен ойнаған көктемде әдемі ауызды көр. Жапырақтардың мейірімге бөленіп жасылға айналуы, қуаныштан күлімдеген гүлдердің тілі мен мейірім көрінісімен күлімдеген жемістер тілі мен әділдікті танытатын таразыдағы ұқыпты өнер, кестелер мен шебер кестелер және мейірімділік танытатын ерекше тәттілер мен мейірбандықтарды көрсететін даналық тәртіпте қандай әділ тепе-теңдік бар. Дәмі мен әртүрлі жағымды иісі мен жағымды дәмі жағынан құдірет мұғжизасы болып табылатын дәндер мен дәндер дана Жаратушы, Жомарт, Рахымды, Мухсин, Муним, Кәміл, Муфаддилдің барлығы мен бірлігін, сұлулығы мен мейірімі мен кемелдігін айқын көрсетеді. (Сөздер, отыз үшінші сөз, он тоғызыншы терезе)

Қызық, Ұстазымыз бұл мағыналарды қай аяттан келтірді – немесе, ұстазымыз айтқандай, қай аяттары көмекке келді? Енді мына аяттарды мұқият оқып көрейік:

«Жер бетінде бір-біріне іргелес материктер бар, жүзімдіктер, егін, бұтақтары бар және бұтақсыз пальмалар бар. Олардың барлығы бірдей сумен суарылғанымен, олардың кейбірін жемістерімен басқаларынан артық қыламыз. Міне, түсінетін қауым үшін белгілер бар». (Рад, 13/4)

«Ол Ол жүзімдікті және жүзімсіз бақтарды, түрлі дәмдегі құрма мен егінді, зәйтүн мен анарды ұқсас және ұқсамайтын бақтарды жаратты…» (Әнғам 6/141).

«Ол Ол аспаннан жаңбыр жаудырды. Онымен әр нәрсенің өсімдіктерін өсіреміз, одан жасыл желек шығарамыз және одан бір-бірін жабатын дәндер (жемістер мен көкөністер) шығарамыз. Ал пальманың бүршіктерінен жерге салбыраған шоқтар, жүзім және олардың ұқсас жемістері мен теректеріне қараңдар. Олар жеміс беріп, кәмелеттік жасқа жеткенде, иман келтірген қауым үшін бәрі таза». «Бұларда белгілер мен сабақтар бар». (Анъам, 6/99)

Осыған ұқсас тағы да көптеген аяттарды келтіруге болады. Ұстазымыздың алғашқы сөздері осы аяттардың түсіндірмесі мен түсіндірмесі болып табылады. Бұл аяттар таухидті дәлелдеуде ұстазымызға көмекке келіп, ұстазымызға мағынасын түсіндіргендей; Ұстазымыз да осы аяттар арқылы таухидті дәлелдеген.

Тағы бір дәлелді қарастырайық:

Ұстазымыз таухидті дәлелдейтін мына дәлелдерді тағы да келтіреді:

Олардың кейбіреулері жерімізден мың есе үлкен, ал сол үлкендері зеңбіректің оғынан жетпіс есе жылдам, жүз мыңдаған аспан жаратылысын ешбір сырықсыз, құлатпай тоқтатып, бір-біріне соқтығыспай, ерекше жылдам әрі бірге қозғалтады… (Жетінші сәуле мен Нұрдың көп жерінде әртүрлі өрнектермен)

Құран Кәрімде де дәл осындай дәлелдер келтірілген:

«Аллаһ сендер көріп тұрған аспанды тіреусіз қылған». (Рад, 13/2)

Егер көктер мен жерде Алладан басқа тәңірлер болса, екеуі де бұзылар еді» (Әнбия, 21/22).

Раббыларың Аллаһ күнді, айды және жұлдыздарды өз әмірімен жаратты. (Ағраф, 7/54)

Осыған ұқсас тағы да көптеген аяттарды келтіруге болады.

Ұстазымыздың жоғарыда айтқан сөзі осы аяттардың жан-жақты аудармасы мен тәпсірі. Міне, аяттар ұстазымызға көмекке келіп, «Бізді оқы, дәлелдерімізді көрсет» дейді. айту болып табылады.

Енді ұстазымыздың тағы бір тұжырымына назар аударайық:

Сосын жаңбырға қарап, оның нәзік, мөлдір, тәтті екенін, жоқтан және көзге көрінбейтін мейірім қазынасынан жіберілген тамшыларда көп илаһи сыйлар мен міндеттер барын көреді, бұл «рахым» деп аталды, өйткені бұл жаңбыр түрінде илаһи қазынадан төгіліп жатқанын білдіреді, мейірім тəнді болғандай.

Содан кейін ол найзағайға қарап, ра’дты тыңдайды және олардың өте оғаш және оғаш қызметтерде жұмыс істейтінін көреді.

Сосын көзін тартып, ойына қарап: «Әрине, мына мешіт, мынау бейсаналық бұлт тастаған мақта сияқты бізді танымайды, аямайды және бізге өз бетімен көмекке келеді, бұйрықсыз көрінбейді, жасырынбайды; Бәлкім, ол ізін қалдырмай жасырынып, қайта-қайта шығып, әрекетке кірісетін өте Құдіретті, Мейірімді қолбасшының бұйрығымен әрекет етеді.

Сосын жаңбырға қарап, көреді: Жаңбырдың дәнінің санындай пайдасы, тамшысындай илаһи көріністері, көрінісіндей хикмет бар. Оның үстіне сол сүйкімді, нәзік те берекелі қабаттардың реттелген және әдемі жасалғаны соншалық, әсіресе, жаз мезгілінде келетін бұршақ жауып, дауыл соғып, үлкен нәрселерді соқтығыстыратын қатты жел олардың тепе-теңдігі мен тәртібін бұзбайтындай тепе-теңдік пен тәртіппен қонады; Ол бөлшектердің бір-бірімен соқтығысуына, оларды біріктіріп, зиянды массалардың пайда болуына әкелмейді. Және осылар сияқты көптеген хикметті еңбектерде, әсіресе өмірде қолданылған қарапайым және бейсаналық мувеллидулма және мувеллидулхумуз (сутегі-оттегі) сияқты екі қарапайым заттан тұратын бұл су жүз мыңдаған хикмет пен саналы және әртүрлі қызметтер мен өнерде қолданылады. Яғни, рақымның бейнеленген түрі болып табылатын жаңбыр тек Рахманның ғайыптан жасалған мейірім қазынасынан пайда болады. (Сәулелер, жетінші сәулелер)

Жоғары мәртебелі Ұстаз сол мәселені Отыз үшінші сөзінде түсіндіреді:

Енді бұлттарға қараңдар! Жаңбыр даусының мағынасыз дыбыс емес, найзағай мен күн күркіреуі бос шу емес екеніне нақты дәлел мынау: әлгі ғажап нәрсені вакуум күйінде жаратып, олардан өмір суындай тамшыларды сауып, жердегі мұқтаж және аңсаған жаратылыстарға емізу мынаны көрсетеді: Бұл шашыраудың, бұл шудың өте мағыналы және дана екендігін көрсетеді. «Сіздерге жақсы жаңалық, біз келе жатырмыз!» Олар мағынаны білдіреді. (Сөздер, отыз үшінші сөз, жиырмасыншы терезе)

Енді сол мәселені Құран Кәрімнің тілінен тыңдайық:

Айтшы, ішетін суды бұлттан түсірдің бе, әлде біз бе? Қаласақ, тұздауға болады. Сонда неге шүкіршілік етпеске! (Уақия, 56/67-69)

Белгілі бір тағдырмен аспаннан су түсіріп, оны жер бетінде қалдырдық. Әлбетте, оны (жердің түбіне дейін) жоюға біздің күшіміз жетеді. (Мүминун, 23/18)

Сен олардан: «Аспаннан жаңбыр жаудырып, онымен жерді өлгеннен кейін тірілтетін кім?» деп сұрасаң. Сұрасаң, әрине «Аллаһ» дейді. (Әнкебут, 29/63)

Оның белгілерінен сендерге қорқыныш пен үміт ретінде найзағайды көрсетуі және көктен жаңбыр жаудырып, онымен жерді өлгеннен кейін тірілтуі. Күдіксіз бұл жерде түсінетін қауым үшін белгілер бар. (Рум, 30/24)

Бұл мағынада басқа аяттар да айтуға болады.